Anasayfa Deprem Büyüklüğü Nedir

Deprem, yerkabugunun gerilme etkisi sonuncu, belirli bir derinlikte kirilmasi olarak tanimlanabilir. Depremin büyüklügü ise kirilan yüzeyin büyüklügünü, ve dolayisiyla ortaya çikan enerjinin düzeyini belirten bir ölçüdür. Örnegin M=2.0 büyüklügünde bir deprem, yeryüzünün derinliklerinde yaklasik bir futbol sahasi büyüklügünde bir kirigin meydana geldigini gösterir. Büyüklük bir birim artarsa, yani 3.0 büyüklügünde bir deprem olusmus ise, yaklasik 10 futbol sahasina esit bir alanin kirilmis oldugu anlasilir.
Gerçekte, depremin büyüklügü sadece kirilan yüzeyin alani ile oranli degildir. Büyüklügü etkileyen iki etmen daha vardir: atim ve berklik (rijidite). Atim, kirilan yüzeyin iki tarafinda kalan kayaçlarin birbirlerine göre bagil olarak ne kadar yer degistirdigini belirtir. Berklik ise, kirilan kayaçlarin sertligine bagli bir parametredir. Ancak depremin meydana geldigi derinliklerde genelde berklik degeri hemen hemen hep aynidir ve sabit kabul edilebilir. Atim degerinin ise genelde kirilan yüzeyin büyüklügüne hep orantili oldugu gözlenmistir. Bu nedenle, büyüklügün bilinmesi için sadece kirilan alanin yüzöçümünün tahmin edilmesi yeterli sayilabilir.

  • Büyüklük nasil ölçülür?

Depremi olusturan kirik genelde yer kabugunun derinliklerindedir, ancak büyük depremlerde yeryüzeyine kadar ulasir ve bizim fay kirigi dedigimiz yüzey kiriklarini olusturur. Bir deprem oldugunda, derinlerde olusan kirigi dogrudan gözle görmek mümkün olmadigindan, onun yüzölçümünü dolayli olarak tahmin etmek zorunda kaliriz. Bir baska deyisle deprem kirigini kendisini görmesek de, onun ortaya çikardigi etkileri inceleyerek büyüklügü hakkinda bir fikir edinebiliriz.
Buna örnek olarak, birisinin bir havuza tas attigini, ancak bizim tasin büyüklügünü bilmedigimizi kabul edelim. Tasin havuza düserken çikardigi sesi dinleyerek veya havuzda olusan dalgalanmalarin boyutuna bakarak tasin küçük mü, yoksa büyük bir tas mi oldugunu tahmin edebiliriz. Depremin büyüklügünü kestirmek de tamamen buna benzer bir süreçtir. Deprem de, yerkabugu içerisinde havuzdaki suya benzer sekilde dalgalanmalar olusturur.
Yerkabugunda olusan dalgalanmalari ölçmek için sismometre dedigimiz aygitlar kullanilir. Hangi yöntem kullanilirsa kullanilsin, büyüklük hesaplanirken, depremin merkezinin dogru bir sekilde belirlenmis olmasi esastir. Havuza atilan tas örnegine dönecek olursak, su üzerinde olusan dalgalarin genligi, kaynak noktasindan uzaklastikça yavas yavas azalir. Bu nedenle, dalgalanmalarin genligini yorumlarken onun ne kadar uzak bir mesafeden geliyor oldugunu bilmek sarttir. Gözönünde tutulmasi gereken önemli bir nokta, yerkabugunun hiçbir zaman havuzun suyu gibi yalin bir yapiya sahip olmamasi, katmanlar, kivrimlar, vb içeren çok karmasik bir dokuya sahip olmasidir. Bu nedenle depremle olusan yerkabugu dalgalanmalari yayildigi yöne bagli olarak çok farkli degisimlere ugrayabilir. Olasi bu bozulmalar gözönüne alinarak, büyüklügü belirlemek için çogu zaman tek bir sismometrenin sonuçlari ile yetinilmez. Depremi farkli yönlerden ve farkli uzakliklardan izleyebilmis birçok simometre ölçümünün ortalamasi alinarak daha güvenli bir sonuç elde edilir.

  • Neden birden fazla Deprem Büyüklügü tanimi vardir?

Yukarida deginildigi gibi depremin büyüklügünü belirlemek dolayli biçimde yapildigi için pek de kolay degildir. Üstelik deprem büyüklügünü belirlerken, tüm ölçek için tek bir yöntemin kullanilmasi malesef mümkün degildir. Belirli bir yöntem belirli bir büyüklük araliginda ve belirli bir uzakliktaki depremler için geçerliyken, daha büyük veya daha uzak depremler için daha farkli yöntemler kullanmak gerekir.
Buna örnek olarak, depremin büyüklügünü belirlemeyi bir insanin yasini belirlemeye benzetebiliriz. Yirmi yasindan daha küçüklerin yasini tahmin etmek için o kisinin boyuna bakmak yeterli sayilabilir. Ancak yirmi yasinin üzerindekilerde boy fazla degismeyecegine göre, yasi anlamak için daha farkli bir özellige, mesela saçlarin kirlasmasina veya ciltde olusan kirisikliklara bakarak bir tahmin yapmak zorunda kaliriz. Benzer sekilde, deprem büyüklügünü belirlerken de, bulundugumuz uzakliga ve depremin büyüklügüne göre farkli farkli yöntemlere basvurmak zorunda kaliriz. Hatta, bu farkli yöntemleri ayni depreme uyguladigi taktirde, farkli degerler etme olasiligi da vardir. Ancak en güvenli olani, o büyüklük ve uzaklik için en uygun olan yöntemin verdigi sonuçtur.

  • Büyüklügü ölçmek için kaç tane yöntem vardir? Bunlar nelerdir?

Süreye Bagli Büyüklük (Md)

Daha büyük bir depremin, sismometre üzerinde daha uzun bir süre için salinimlara yolaçacagi ilkesinden hareket edilir. Depremin, sismometre üzerinde ne kadar uzun süreli bir titresim olusturdugu ölçülür ve deprem merkezinin uzakligi ile ölçeklenir. Bu yöntem küçük (M<5.0) ve yakin (Uzaklik<300 km) depremeler için kullanilir.

Yerel (Lokal) Büyüklük (Ml)

Bu yöntem 1935'da Richter tarafindan depremleri ölçmek için önerilen ilk yöntemdir. Bu yöntem, havuza atilan tas örnegine dönecek olursak, tasin suya çarparken olusturdugu ses dalgalarinin suyun içerisine yerlestirilmis bir mikrofon ile dinlenmesine benzetilebilir. Ses kayidinda olusan en yüksek genlik degeri, uzaklik ile ölçeklenerek tasin büyüklügü hakkinda bilgi verecektir. Depremin büyüklügünü kestirirken de ayni ilke uygulanir. Bu yöntem de görece küçük (büyüklügü 6.0'dan az) ve yakin (uzakligi 700 km'den az) depremeler için kullanilir. Dogru degerlerin bulunmasi için sismometrelerin çok iyi kalibre edilmis olmasi esastir.

Yüzey Dalgasi Büyüklügü (Ms)

Bu yöntem ilk iki yöntemin yetersiz kaldigi büyük depremleri (M>6.0) ölçmek için gelistirilmistir. Havuz örnegine geri dönecek olursak, suyun yüzeyinde olusan ve halkalar seklinde merkezden çevreye yayilan dalgalarin en yüksek genliginin ölçülmesi esasina dayanir. Bu tür dalgalar yeryüzünde kaynaktan çok uzak mesafelere yayilabilirler. Diger yöntemlerin aksine bu yöntemin güvenilirligi uzak mesafeden yapilan ölçümlerde daha da artar.

Cisim Dalgasi Büyüklügü (Mb)

Bu yöntem Yüzey Dalgasi yöntemine benzer, tek farki yüzeyden yayilan dalgalar yerine derinliklerde ilerleyen dalgalarin kullanilmasidir. Havuz örnegine dönersek, tasin suya çarpmasi ile olusan ses dalgalari (akustik dalga) suyun içerisinde uzak mesafelere yayilabilir. Bu ses dalgalarinin bir mikrofon ile dinlenebilir ve ulastigi en yüksek genlik tasin büyükügü konusunda bilgi verir. Deprem için de durum benzerdir. Ancak yerkabugu içerisinde sadece ses dalgasi degil, kesme dalgasi adi verilen bir baska dalga türü de üretilir. Bu iki dalga türünün tümüne Cisim Dalgalari adi verilir. Sismometreler, mikrofondan farkli olarak her iki dalga türünü (Cisim Dalgalari) de kaydedebilir.

Moment Büyüklügü (Mw)

Bu büyüklük türü, digerlerine göre en güvenilir olanidir. Bilim dünyasinda, eger bir deprem için moment büyüklügü hesaplanabilmisse, diger büyüklük türlerine gerek kalmadigi düsünülür. Belirleme açisindan hepsinden çok daha karmasiktir. Esas olarak depremin olusumunun matematiksel bir modelinin yapilmasina karsilik gelir. Bir arastiricinin gerçeklestirebilecegi bilimsel bir çalisma süreci ile hesaplanabilir ve bu yüzden hesaplamalarin belirli bir zaman almasi kaçinilmazdir. Otomatik olarak uygulamaya konulabilimesi ise zordur, dünyada sayili birkaç gözlemevinde, sadece belirli bir büyüklügün üzerindeki depremler için rutin olarak hesaplanmaktadir. Uygulamada, sadece belli bir büyüklügün üzerindeki depremler için (M>4.0) Moment Büyüklügü hesaplanabilir.

 
DAUM 'dan Haberler

  • Muş'un Sıcak Su Haritası Çıkarılacak... 10.08.2017 (Video İçin Linke Tıklayın)

  • Dokuz Eylül Üniversitesi Fayları Kazacak... 27.07.2017 (Video İçin Linke Tıklayın)

  • DAUM ile İlgili Tüm Haber Linklerine Yazıya Tıklayarak Ulaşabilirsiniz...

  • Kritik 7.2 Uyarısı... 22.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • Manisa'da Deprem Konuşuldu... 22.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 22 Haziran 2017 Tarihinde Saat: 14.00'de "Manisa Depremleri Riskler ve Önlemler Konferansı"na Konuşmacı Olarak Katılacaktır. Daha Fazla Bilgi İçin Lütfen Yazıya Tıklayın...

  • İzmir Diken Üstünde... Deprem Tehdidine Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR'den Bilimsel Çözüm...(Linke Tıklayın)

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR'den Ege Deprem Raporu... 14.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • İzmir Fayları İçin Kritik Uyarı. 13.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR'den Ege Depremi Yorumu... 13.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • Depremden 15 gün önce yapılan uyarı dikkat çekti! Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Sözbilir, net bilgilerle uyarmıştı. 12.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • Ege Denizi'ndeki Deprem DEÜ DAUM Müdürü Prof. Dr. Sözbilir:"En az 30 kilometrelik bir fayın kırılmasıyla oluşmuş bir deprem" 12.06.2017 (Linke Tıklayın)

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 07 Haziran 2017 Saat: 14.00'de Ege Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü Konferans Salonu'nda Düzenlenecek Olan "İzmir ve Manisa İllerinin Depremselliği" Konulu Seminere Konuşmacı Olarak Katılacaktır.

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 23 Mayıs 2017 Tarihinde "Salihli'nin Depremselliği - Zemin Problemleri İyileştirmelerinin Önemi" Konulu Panele Konuşmacı Olarak Katılacaktır. Daha Fazla Bilgi İçin Lütfen Yazıya Tıklayın...

  • Çanakkale-Ayvacık Deprem Bölgesinin 'Röntgeni' Çekildi... 10.03.2017 (Linke Tıklayın)

  • ÇANAKKALE - AYVACIK DEPREM RAPORU... 08.03.2017

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 21 Şubat 2017 Saat:15.45'te TRT Kent Radyo (Frekans 99.1) 'Serbest Kürsü' Programının Konuğu Olacaktır.

  • Yeni Geliştirilen Cihazla Deprem Verileri Önceden Tahmin Edilebilecek... Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR... 06.02.2017 (Linke Tıklayın)

  • İzmir Depreme ve Afet Sonrasına Hazır mı? Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR Cevaplıyor... 06.02.2017 (Linke Tıklayın)

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 09 Aralık 2016 Saat:16.00'da TRT Kent Radyo (Frekans 99.1) 'Serbest Kürsü' Programının Konuğu Olacaktır.

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 07 Kasım 2016 Saat:16.00'da TRT Kent Radyo (Frekans 99.1) 'Serbest Kürsü' Programının Konuğu Olacaktır.

  • 26-28 Ekim 2016 Tarihlerinde Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR "Türkiye'nin Jeotermal Sistemleri (jeoloji ve tektonik açıdan irdeleme)" Konulu Kurs Verecektir. (Daha Fazla Bilgi İçin Linke Tıklayın)

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 19 Ağustos 2016 Tarihinde "Varto Depreminin 50. Yılı Anısına" Düzenlenecek Olan Konferansa Konuşmacı Olarak Katılacaktır. Daha Fazla Bilgi İçin Lütfen Tıklayın...

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 11 Mayıs 2016 Tarihinde, Celal Bayar Üniversitesinde, Manisa İli Jeotermal Enerji Potansiyeli ve Çevresel Etkileri Sempozyumu'nda, "Manisa İlinin Jeolojik Yapısı İle Jeotermal Enerji Potansiyeli Arasındaki İlişki" konulu sunum yapacaktır. Daha Fazla Bilgi İçin Lütfen Tıklayın...

  • DAUM - Diri Fay Araştırma Grubu (DİFAG) elemanlarından Araş.Gör.Dr. Ökmen SÜMER 'Geodinamica Acta' dergisinde yayınlanan "Evidence for the reactivation of a pre-existing zone of weakness and its contributions to the evolution of the Küçük Menderes Graben: a study on the Ephesus Fault, Western Anatolia, Turkey" başlıklı makalesi ile Genel Jeoloji Anabilim dalında TMMOB-JMO 2015 yılı Altın Çekiç Araştırma/Makale ödülünü kazanmıştır. DİFAG elemanımızı kutlar başarılarının devamını dileriz. (Haberin devamı için lütfen yazıya tıklayınız.)

  • Balıkesir II. Kent Sempozyumunda Konuşan Prof. Dr. Hasan SÖZBİLİR: "Kentsel Dönüşümde Önce Düşmanınızı Tanıyın..." - 21.11.2015

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 19 Ocak 2016 Tarihinde 16.00 - 17.00 Saatleri Arasında TRT Kent Radyosu'nun 'Serbest Kürsü' Adlı Programının Konuğu Olacaktır. Frekans: 99.1

  • 2015-2016 Öğretim Yılı Jeofizik Mühendisliği Bölüm Seminerleri Kapsamında, Prof. Dr. Hasan SÖZBİLİR "İzmir-Manisa-Balıkesir İllerini Etkilemiş Tarihsel Depremlerin Sismik Kaynakları" Başlıklı Sunumunu Bugün -16.12.2015- Saat: 14:00'da Jeofizik Bölüm Seminer Salonu'nda yapacaktır.

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR'den "Diri Faylarda Paleosismoloji Çalışmaları" Kursu... Bilgi için yazıya tıklayın...

  • Prof. Dr. Hasan SÖZBİLİR 20 Kasım 2015 saat 09.30'da Balıkesir 2. Kent Sempozyumu'nda "Balıkesir İlinin Depremselliği" Adlı Açılış Konuşmasını Yapacaktır.

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 14-16.10.2015 tarihlerinde DEÜ - DESEM de gerçekleştirilen 3. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji konferansında "İZMİR KENTİ İÇİNDEN GEÇEN DİRİ FAYLARDA FAY SAKINIM BANDI/YÜZEY FAYLANMASI TEHLİKESİ KUŞAĞI OLUŞTURMA KRİTERLERİ" ve "İZMİR-MANİSA-BALIKESİR İLLERİNİ ETKİLEMİŞ TARİHSEL DERPEMLERİN SİSMİK KAYNAKLARI" adlı 2 bildiri sunmuştur. "İzmir'in Deprem Tehlikesi" Paneline panelist olarak katılmıştır.

  • İzmir Depreme Hazır mı? Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR Cevaplıyor... 17.08.2015 (Linke Tıklayın)
  • Haberin Devamı İçin Tıklayın...

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 21.07.2015 Salı Günü Saat:09.00'da Kanal 35'te Yayınlanmakta Olan 'Günaydın Ege' Programının Konuğu Olacaktır.

  • DAUM Bünyesinde Çalışan Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğrencisi Livane Ezgi AHİ " Yerel Deprem İstasyon Ağı Kullanılarak İzmir ve Çevresinin Sismolojik Değerlendirmesi" Adlı Teziyle Bitirme Projesi Poster Sunumunda 1. (Birinci) Olmuştur. (04.06.2015)

  • DAUM Bünyesinde Çalışan Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğrencisi Gizem BABAYİĞİT "İzmir Fayının Jeolojisi ve Deprem Üretme Potansiyeli" Adlı Teziyle Bitirme Projesi Poster Sunumunda 1. (Birinci) Olmuştur. (10.06.2015)

  • Prof.Dr.Hasan SÖZBİLİR 18/05/2015 Tarihinde 'Batı Anadolu ve Deprem' Konulu Bir Sunum Yapmıştır.

  • Prof.Dr.Hasan SÖZBİLİR 06-07/05/2015 Tarihinde 'İzmir İlinin Jeolojisi ve Kabuk Yapısının Jeotermal Kaynak Potansiyeli Açısından Değerlendirilmesi' Konulu Bir Sunum Yapmıştır.

  • Prof.Dr. Hasan SÖZBİLİR 17 Mart 2015 Saat:10.30'da TRT Kent Radyo (Frekans 99.1) 'İzmir'in Renkleri' Programının Konuğu Olacaktır.

  • İzmir'in Büyük Mühendislik Yapıları 26.02.2015

  • Ege'ye özel deprem raporu hazırlandı.

  • Prof.Dr.Hasan SÖZBİLİR: Ege için 7,2'lik deprem uyarısı

  • Ege Bölgesi İçin Korkutan Deprem Raporu