KAYITLI HABERLER


Sayfa: << 1 | 2 >>
PROJELER


HABERLER

25 Nisan Dünya Sıtma Günü Bilgi Notu / 2017-04-25



25 Nisan Dünya Sıtma Günü

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) halen dünya genelinde 3.2 milyar kişinin sıtma riski altında yaşadığını tahmin etmektedir. DSÖ verilerine göre 2015 yılında 214 milyon sıtma vakası olmuş ve bunların çoğunluğu Afrika kıtasının Sahra Çölü’nün altında kalan bölgede yaşayan 5 yaş altı çocuklar olmak üzere tahminen 438.000’i sıtma hastalığı nedeniyle hayatını kaybetmiştir. 

25 Nisan, 2007 yılında Dünya Sağlık Örgütüne üye devletler tarafından “Dünya Sıtma Günü” olarak belirlenmiştir.

Hastalığı ilk defa bildirenler Antik Mısırlılar'dır. MÖ. 460-370 yıllarında Hipokrat da bataklık bölgelerde, tekrarlayan ateş ve dalak büyüklüğüyle seyreden bir hastalığın varlığını fark etmiş ve dört ayrı şekilde olabileceğini bildirmiştir. Etkeni bulunmadan önce, daha çok bataklık ve sulak alanlarda görülmesi nedeniyle, hastalığın akşamdan sonra bataklıklardan salınan zehirli kokuların soluması ile oluştuğu sanılır ve geceleri evlerini kapatanlara bu hastalığın bulaşmayacağına inanılırdı. Bu nedenle de, İtalyan Hekim Francesco Torti hastalığa İtalyanca’daki Mal (kötü) ve Aria (hava) kelimelerinin birleştirilmesi ile oluşturulmuş olan malaria adını vermiştir.1894'te Manson, sıtmanın sivrisineklerle bulaştığını buldu ama malaria adı kullanılmaya devam etti

Sıtma, hastalık yapıcı bir grup parazit olan plazmodiumların, dişi anofel  sivrisinekleriyle  insanlara bulaşmasıyla yayılan ateşli bir hastalıktır. Türkiye’de sıtma olarak bilinen hastalık dünyada daha çok malarya olarak bilinir.

Sıtma, sivrisineklerle bulaştığı gibi, hastalıklı kan nakilleriyle, damar yolu uyuşturucu kullananlarda,  enfekte şırıngalarla da geçebilir. Kuluçka süresi ortalama 7 gün olup ateşli bir hastalıktır. Semptomlar sıtma-endemik bölgeye gidildikten en erken 7 gün sonra (genellikle 7-30 gün içinde) görülmekle beraber, sıtma-endemik bölgeden ayrıldıktan birkaç ay (nadiren bir yıla kadar ) sonrasında da görülebilir. Bulaştırıcılık 1-3 yıl sürebilir, tetkik için toplanan kanlarda ise 16 gün bulaştırıcılık devam edebilir

Sıtmanın özelliği belirtilerin nöbetler halinde gelmesidir. Nöbet başlamadan birkaç gün önce halsizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, sırt ve bacak ağrıları olur. Nöbet, şiddetli titremeyle yükselen ateşle başlar, terlemeyle sona erer. Fakat ateşsiz vakalar da olabilir. Uzun süren durumlarda karaciğer ve dalak büyür, sarılık ve kansızlık gelişebilir. Solunum şikâyetleri ve hatta zatürre olabilir. Menenjit, şuur bulanıklığı, çeşitli felçler meydana gelebilir. Dalak kendiliğinden yırtılabilir.

4 farklı türü vardır ve tanı laboratuarda konulup en tehlikeli türü falsiparumun neden olduğu türdür.

Yeryüzünde belirli bölgelerde sık bulunan hastalık en fazla Sahra Altı Afrika bölgelerindedir.  Türkiye’de daha çok Güneydoğu Anadolu, Çukurova Bölgesinde görülmektedir. Türkiye'de sıtma eradikasyon çalışmaları 1926’dan bu yana ciddi surette ele alınmıştır. Bu konuda 4871 sayılı kanun, çalışmaları disiplin altına almıştır. Sıtma, ihbarı zorunlu bir hastalıktır. Sıtma mücadelesini, Sıtma Savaş Dispanserleri’nde ücretsiz olarak yürütmektedir.

Sıtmanın endemik olduğu bölgelerde insektisit emdirilmiş cibinlikler, sıtma bulaş ihtimalinin en fazla olduğu gece vakitlerinde kişisel koruma sağlayabilir. Ayrıca kapı ve pencerelere tel sineklik takılmalıdır. Vücudun büyük bir kısmını örten giysiler ve açıkta kalan yerlere sinek kovucu kullanımı da dâhil olmak üzere sivrisinek sokmalarına karşı diğer kişisel önlemlerle desteklenmelidir. Sıtmanın önlenmesinde bir diğer yöntem korunma amaçlı ilaç alınmasıdır. Sıtmanın yaygın görüldüğü ülkelere seyahat edenler, hastalığın önüne geçebilen ilaçları kullanarak kendilerini koruyabilirler.  Ülkemizde korunma amaçlı sıtma ilaçları Sağlık Bakanlığının Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’ne bağlı Seyahat Sağlığı Merkezlerinden ücretsiz olarak temin edilebilmektedir.

Hastalığın genel özellikleri

  • Bildirimi zorunludur
  • İzolasyon yoktur
  • Dezenfeksiyon yoktur
  • Karantina gereksizdir
  • Aşısı yoktur
  • Etkene özel tedavi verilmelidir

Kaynaklar

  1. Hacettepe üniversitesi yayınları temel bilgiler 3
  2. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
  3. https://www.thsk.gov.tr/guncel/haberler/204-zoonotik-ve-vektorel-hastaliklar-daire-baskanligi-haberler/dunya-sitma-gunu.html
  4. https://tr.wikipedia.org/wiki/Sıtma




Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. İnciraltı 35340 İzmir, Türkiye
Telefon: 0 232 412 4001 / Faks: 0 232 412 4023 / E-Posta: halksagligi@deu.edu.tr